06 – 39 57 55 50

Wijze lessen

In een eerder blog ik het in het kader van zelfeffectiviteit over het 12 minuten principe. Het is mij gelukt om dit principe toe te passen met als resultaat dat ik in januari mijn eerste boek heb uitgelezen. Geweldig toch? Het boek dat ik gelezen heb is ‘Wijze lessen, twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek’ van onderwijspsycholoog Paul Kirschner en anderen.

In dit boek beschrijven de auteurs vanuit de wetenschappelijke inzichten van de cognitieve psychologie (hoe werkt het brein in het kader van leren?) en de onderwijskunde (welk gedrag van een leraar is effectief?), 12 bouwstenen die je als docent kunt gebruiken om je lessen (nog) effectiever te maken. De 12 bouwstenen of principes vormen het fundament voor een effectieve les. Elke bouwsteen zet studenten aan het werken en aan het denken. De principes zijn met elkaar verbonden en vormen met elkaar een integraal geheel voor goed onderwijs.

In het boek worden deze bouwstenen achter elkaar besproken volgens een duidelijk stramien. Eerst een beschrijving van wat een docent laat zien aan gedrag bij de bouwsteen, vervolgens een onderbouwing vanuit de wetenschap, dan voorbeelden van werkvormen, bronnen voor meer informatie en tot slot een aantal referenties.
Een van de bouwsteen is ‘activeer relevante voorkennis’ want nieuwe kennis wordt eenmaal beter onthouden wanneer ze kleeft aan voorkennis. Het advies van de auteurs is om iedere les te starten met een korte terugblik en actieve werkvormen in te zetten waarmee je relevante voorkennis bij je studenten opfrist zodat ze van daaruit ook de nieuwe leerstof kunnen begrijpen. Zogenaamde ‘advance organizers’ kunnen daarbij helpen. Je geeft studenten in een schema of een verhaal op een gestructureerde manier informatie bij de start van het leerproces (‘waar komen we vandaan?’/’waar gaan we naartoe?’/’wat zijn de verbanden tussen deze en vorige lessen?’). Je biedt ze een mentale kapstok waaraan nieuwe lesstof kan worden opgehangen. Vervolgens beschrijven de auteurs een aantal werkvormen waarmee je de voorkennis kunt activeren.

Het mooie aan dit boek is dat het je als docent helpt bij de voorbereiding en uitvoering van je lessen vanuit de laatste wetenschappelijke inzichten. Daarbij biedt het boek je per bouwsteen ook steeds een aantal effectieve werkvormen (‘recht uit de klas’) zodat je jouw gereedschapskist aan methodieken kunt uitbreiden. De praktijkvoorbeelden komen helaas vrijwel allemaal uit het voortgezet onderwijs(‘leerlingen’), maar zijn vaak goed te vertalen naar de praktijk van het beroepsonderwijs. Al met al een handig boek om jouw lessen nog effectiever te maken. Je kunt het boek gratis downloaden via deze link