06 – 39 57 55 50 info@dedocentenacademie.nl

Wat schrijft, beklijft. Weg met de laptops!

Steeds vaker zie je klaslokalen met studenten die allemaal op hun laptop bezig zijn. Twintig jaar geleden schreef iedereen nog op papier, maar de huidige generatie is vooral  aan het typen, scrollen en klikken. Overigens geldt niet alleen voor studenten. Vrijwel ieder lokaal is tegenwoordig alleen nog uitgerust met een digibord waar je als docent je PowerPoint kunt projecteren. Je mag blij zijn als er een whiteboard is waar je nog op kan schrijven.

Is deze ontwikkeling van digitalisering zo erg? Lezen van een scherm en/of overtypen is wel zo efficiënt, toch? Helaas bewijzen verschillende studies dat het effect op leren beduidend minder is.

Om lesstof te onthouden is het actief verwerken ervan essentieel. Lezen van een scherm of alleen iets overtypen is niet genoeg. Het leereffect is groter wanneer studenten zelf noteren, samenvatten en vragen over de lesstof beantwoorden. Schrijven met de hand heeft wezenlijk andere effecten op cognitieve functies dan typen op een toetsenbord. Typen gaat meestal de oren in en de vingers uit. Zoals Paul Kirschner zegt: ‘Studenten typen op de automatische piloot. Pas als je het zelf met de hand opschrijft en dus selecteert – hoofd- en bijzaken scheidt – en samenvat omdat je het tempo van de docent anders niet bijhoudt, beklijft de informatie.’ Ook het lezen van een boek of een tekst op papier ondersteunt het geheugen beter dan leren vanaf een scherm. De indeling van een pagina maakt bijvoorbeeld dat je de tekst beter onthoudt dan online teksten die achter elkaar doorlopen.

Voeg daarbij nog de afleiding die een laptop biedt door mailtjes, Whatsappjes en internet waardoor studenten zich minder concentreren op wat er gebeurt in de les. Studenten denken zelf vaak te kunnen multitasken, maar ook een student kan maar naar één persoon tegelijkertijd luisteren.

En wat betekent een klas vol met laptops voor het contact dat jij hebt met de studenten? Studenten die staren naar een scherm en jij die kijkt naar al die achterkanten. Bevordert een dergelijk leerklimaat het contact en daarmee het leren?

In mijn trainingen en lessen zorg ik dat ik altijd een whiteboard of flipoverbord heb en voor de deelnemers neem ik altijd opschrijfboekjes mee. Dit vanuit de behoefte aan contact en vanuit de behoefte tot leren met effect. Ik pleit dan ook voor schrijven in plaats van typen want wat je schrijft, beklijft.

Dit artikel is gebaseerd op het artikel ‘Typen in plaats van schrijven-dat is een probleem, zeggen leraren’ van Frederiek Weeda in NRC van 9 februari 2022.