06 – 39 57 55 50

De valkuil van de vakexpert

Dit lesblok hebben wij weer het voorrecht om bij een opleiding de onderwijsmomenten van docenten te mogen bezoeken en de docenten van feedback te mogen voorzien. Wij ervaren het als een eer dat docenten ons met onze camera toelaten in hun les en dat zij hiermee ons een kijkje in hun keuken gunnen. Het geeft ons weer een goed beeld van de dagelijkse onderwijspraktijk met mooie voorbeelden van werkvormen, adequate instructies en leerzame opdrachten. Soms zien we echter ook dat veel onderwijstijd opgesoupeerd wordt aan lange uitweidingen en uitleg en heel hard werken van de docent. En dat is ook voor onszelf heel herkenbaar. In onze workshops en trainingen willen wij ook graag dat deelnemers veel leren en daarbij schieten wij dan wel eens door vanuit ons eigen enthousiasme en het zo graag willen overdragen van kennis. De vraag blijft echter steeds: in hoeverre draagt dit gedrag bij aan het leren van studenten cq. deelnemers?

Veel van jullie staan met één been in het onderwijs en met het andere in de beroepspraktijk. Fantastisch, want zo kan je jouw ervaring vanuit het werkveld direct inzetten in het onderwijs. Zo maak je op basis van jouw praktijkervaring actuele casussen, illustreer je jouw uitleg met concrete voorbeelden en formuleer je relevante opdrachten. Jouw schat aan expertise en ervaring heeft een belangrijke meerwaarde voor de studenten, maar dit is tevens een belangrijke valkuil.

Vaak zien we docenten met veel enthousiasme vertellen over hun vak vanuit de overtuiging: hoe meer ik vertel, hoe meer de studenten leren. Hoewel de intentie positief is, is het effect vaak dat deze docenten onbedoeld lang aan het woord zijn zonder rekening te houden met de spanningsboog van en het leereffect op de studenten. Wat werkt dan wel?

1. Verdeel je lesstof in eenheden van ongeveer 10 minuten. Studenten kunnen maximaal twaalf minuten hun aandacht op iets richten. Verdeel de les dan ook in kernpunten die bij elkaar de leerdoelen van de les realiseren.

2. Laat studenten regelmatig samenvatten. Nodig studenten uit terug te geven wat zij je hebben horen zeggen. Zo krijg je een beeld van of en hoe het kwartje valt en kun je eventueel je boodschap bijsturen.

3. Stimuleer interactie. Stel regelmatig vragen om studenten bij de lesstof te betrekken. Dit kunnen vragen zijn op de voorkennis naar boven te halen, denkvragen over de lesstof maar ook vragen om te checken of ze de uitleg volgen. Beloon daarnaast vragen van studenten. Het bevordert de aandacht, interesse en sfeer in de groep.

4. Check bij de groep. Vraag regelmatig aan de groep of ze er nog met hun aandacht bij zijn en of ze het nog kunnen volgen en vraag dit zo open mogelijk. Je wilt zo goed mogelijk aansluiten bij de groep en de samenwerking met de groep bevorderen. Wanneer je ziet dat studenten afhaken, is het van belang dat je hier aandacht aan besteed. Is de stof te moeilijk, duurt het te lang, is het niet interessant? Kijk samen met de groep wat werkt (en wat niet).

5. Werk met korte opdrachten ter afwisseling. Zorg dat je nagaat of de aangeboden lesstof bij studenten steeds goed is overgekomen door ze direct in een opdracht de stof te laten reproduceren of nog beter te laten toepassen. Daarmee creëer je direct de nodige afwisseling in je les.

Deze tips zijn bedoeld om het leerrendement voor studenten zo maximaal mogelijk te laten zijn. Expert op de vakinhoud is natuurlijk fantastisch, nog mooier is het als je die expertise zo kunt inzetten dat studenten hier maximaal van profiteren.